Keskusprosessor
Keskusprosessor (angl. central processing unit, CPU) on elektronine lohko libo integralikierros, kudai täyttäy konehen ohjieloi (ohjelmukoodua), tiedokonehen da ohjelmoittavan lougizen kontrolleran piäozaine.
Alguperäzesti termin "keskusprosessor" kuvaili erikoistu elementoin sistiemua, kudamua on luajittu tietokonehohjelmoin konehkoodien ellendämizekse da todevuttamizekse, ei vaiku fiksiiruittuloi logiekkuoperatsieloi. Termin da sen lyhendyksen käytön alguperäs tiedostojärjestelmih niškoi pandih 1960-luvul. Prosessoroin laittehis, arhitektuuras da todevtukses on muutettu sen jälles äijän kerdua.
Aigazii CPU:löi luajittih kui ainutluaduzii komponentoi ainutluaduzih tiedokonehil. Myöhembi valmistajat siirryttih šeriivilöin valmistamizeh tyyppilöih monimiäräzih prosessoroih. Komponentoin standardiziiruičus algavui puolijohdoloin, piälaittehien da mini-tietokonehien kehittämizel, a integralikierroksii tulendal se rodih vie popularizembakse. Mikrokierroksin luadimizel suadih ližätä CPU:n monimutkavuo sen suuruon pienentämän yhtevykses.
Prosessoroin standardiziiruičus da miniaturiziiruičus on vedännyh niilöih pohjavuzien digitalizien laittehien syväle piäzemäh ristikanzan jogapäiväzeh elaigah. Nygyaigazii prosessoroi voibi löydiä ei vaiku tiedokonehis, ga vie autois, laskimies, matkutelefonois da vie lapsien bobies. Enimyölleh net ollah mikrokontrollerat, kudamis paiči tiedokonehtu, krystalil ollah ližäkomponentat (ohjelmoin da tiedoloin musto, interfeisat, syöttö-tulostusportat, taimerat da muut).