Meččypartizuanat
Meččypartizuanat (suom. Metsäsissit, angl. Forest Guerillas) oli päivännouzukarjalaine vasturinduliikeh, kudai luottih virrallizesti 14. ligakuudu vuvvennu 1921.[1] Liikkeheh kuului nenga 3 000 meččypartizuanua Päivännouzu-Karjalan revol'ucien aigah. Karjalazii da suomelazii vojuičči bolševiekoin Ven'ua vastah. Hyö pyrgiettih suaha Päivännouzu-Karjal iččenäzekse Ven'aspäi, liittiä Karjal Suomen vuitikse libo yhtesruaduo Suomenke. Äijy saldattu oli peräzin Vienan Karjalas, Rebolas,Porajärves libo Anuksen Karjalas.[1] Päivännouzu-Karjalan Meččypartizuanoin gerban on luadinuh Akseli Gallen-Kallela.
Roinduperä
[kohenda | kohenda tekstu]
Lähäl vuvven 1921 loppuu kompuanien suuruzet miliciijoukot ruvettih formiiruija PäivännouzuKarjalas vojuija Bolševiekkoi vastah. Suomen andama tugi Karjalan iččenäzyöle virrallizesti loppevui Tartun rauhansobimuksen jälgeh. Sobimus kirjutettih suomelazien da ven'alazien välil 14. ligakuudu 1920. Miliciijoukot yhtistyttih Päivännouzu-Karjalan Meččypartizuanuoih 14. ligakuudu 1921 sen jälgeh gu nenga 200 depuattua ymbäri Karjalua kerävyi Koivuniemes.[2][3] Meččypartizuanoin miäry kazvoi nenga 3 000 saldatah. Samas kerähmös Ukki Väinämöinen vallittih Meččypartizuanoin hengellizekse johtajakse, konzu häi oli tärgies azemas Karjalan naciolizmas Ossippa Borissazen[fi] kel kudai palveli johtajas roulis Jalmari Takkizen (Ilmarinen) kel [fi] kudai oli vallittu Meččypartizuanan ylipiälikökse.[4][5]
Struktuuru
[kohenda | kohenda tekstu]Meččypartizuanoin poliitiekalline struktuuru oli Karjalan yhtenäine haldivoičus, kudai vastai ulgopoliitiekallizis dielolois Päivännouzu-Karjalas, kui abuh kyzymizes Suomel, Yhtysvalloil, Estouniel da Pol'šal siidä vastai Karjalan ulgomuan komissii. Meččypartizuanat oldih juattu kolmeh yksikköh. Net oldih: Karjalan Meččypartizuanoin polku, Vienan polku da Rebolan batal'onu.[6]
Meččypartizuanoin vojuičenda
[kohenda | kohenda tekstu]Eistykset & voitot
[kohenda | kohenda tekstu]
11. ligakuudu 1921 Rebolan battal'onu piästi hyökkähyön, što hyö vallattas Rebola da pakoitettas bolševiekat myöstymäh. Meččypartizuanat lähtiettih tagahajoh. Hyö vallattih Lentiera 15. talvikuudu 1921 da tagahajon jatkujes hyö piästih Lupasalmeh, kus hyö ymmärrettih i rozoriettih bolševiekat. Meččypartizuanoin käyttämä tagahajotaktiekku oli männyh hyvin, kuni heil puututtih vojuija bolševiekkoi vastah Klyyssinvaaras da Kuutamalahtes jyrkäh voinah sai rastavanyön. Siidä Porajärvi vallattih päivännouzukarjalazih niškoi. [7]
Meččypartizuanoil oli nenga 60 000 kvadrattukilometrii muadu bolševiekoil. Heil oli äijy kannatandua nacionalizman i panfinnizman olles popul'arnoiloi Karjalan kyläalovehil.[8]
Ruskeiarmii zavodi vastaahyökkähyön Meččypartizuanoi vastah 5. kylmykuudu Uskelan kyläh. Meččäpartizuanat otettih puolistusazemat da alottih ambuo kohin ruskiearmiedu, kudai meni jiädynnyöl järven piäl. Voinu piättyi Meččypartizuanoin voittoh.[9]
Meččypartizuanoin myöstyndä & murendumine
[kohenda | kohenda tekstu]22. pakkaskuudu 1922 bolševiekat zavodittih suuret hyökkähyöt Meččypartizuanoi vastah, kut lähtiettih kohti Kokkosalmie. Voinu joukkoloin välil oli kova mollembien suaduu roskodoi. Meččätpartizuanat ruvettih perävyö kohti Sohjankoskie.
Vienan polku azetti ičen uvvelleh Oulangan kompuanien avul Sohjanvillas, da 26. pakkaskuudu 1922 hyö jovvuttih voinah Bolševiekkoi vastah jiädynyöl jovel. Tulijan päivän Meččypartizuanat perävyi ielleh, täl kerdua kohti Pistojärvie. 5. tuhukuutu 1922 hyö puututtih puolistusvoinah Bolševiekkoi vastah, min jälgeh hyö perävyttih Suomen da Ven'an rajan yliči Kainuuh.[10]
Lähtehet
[kohenda | kohenda tekstu]- 1 2 Šablonu:Cite book
- ↑ Cituattuhaireh: Virheellinen
<ref>-elementti; viitettä:3ei löytynyt - ↑ Šablonu:Cite book
- ↑ Šablonu:Cite book
- ↑ Šablonu:Cite book
- ↑ Šablonu:Cite book
- ↑ Šablonu:Cite web
- ↑ Šablonu:Cite web
- ↑ Šablonu:Cite web
- ↑ Šablonu:Cite web