Siirry sisältöön

Oniegujärvi

On otettu Wikipedii-späi
Oniegujärvi
Kuva
Tulouoma Vytegra[d], Vodlajoki[d], Suunujogi, Andoma[d][1][2][3], Gimreka[d], Kamenny Brook[d], Lohijoki[d], Megra[d], Neglinka[d], Pyalma[d], Tambitsa[d], Unitsa[d], Anga[d], Shoksha[d], Arzhema[d], Bolshaya Uya[d], Vikshrechka[d], Vichka[d], Vozritsa[d], Derevyanka[d], Kumsa[d], Kodacha[d], Muromka[d], Nemina[d], Pindushka[d], Путка[d], Severnaya Izhmuksa[d], Sapenitsa[d], Syalnaga[d], Tunat[d], Filippa[d], Chebinka[d], Sheltozerka[d], Yuzhnaya Izhmuksa[d], Yandoma[d], Lizhma[d], Selgskaya Rechka[d], Orzega[d], Tuba[d], Tudozerka[d], Padma[d], Rybreka[d], Povenchanka[d], Lukdozhma[d], Kurzha[d], Tambitsa[d], Kaley[d], Listiga[d], Pudozh[d], Pukhta[d], Tsarevka[d], Uyka[d], Neluksa[d] da Kondopoga Canal[d]
Laskujoki Syväri[d]
Valuma-alue Nevan vesistö[d]
Valuma-alueen valtio Ven'a
Valuma-alueen pinta-ala 62 800 km²
Viipymä 12 v.
Valdivo
Haldivollispaikalline miäry Petroskoi, Karjalan tazavaldu da Leningradan aloveh
Korgevus meren pinnaspäi 33 metri
Pituus
  • 248 km
  • 245 km
Leveys 91,6 km da 90 km
Syvyys 127 metri
Pinduala
  • 9 800 km²
  • 9 700 km²
Tilavuus 285 km³
Kuva sijaintikartasta
Ilmakuva
Luokka kartoille [d]
(Ven'a)


Mediafailat Wikiaital

Koordinuatat: 61° p. l. 35° pn. p. / 61° p. l. 35° pn. p. / 61; 35 (G) (O)

Oniegujärvi (ven. Оне́го, veps. Änine, suom. Ääninen, Äänisjärvi) on järvi Ven'an luodehpuolel, toizekse suurin suolatoivezine järvi Luadogan jälles Jevroupas da kolmandekse suurin Ven'al. Vuvves 1951 on Ylä-Svirin tegojärven ozannu, se nosti järven pindua 0,3 metril.

Läs 80 % järves on Karjalan tazavallas, 20% — Leningruadan da Voulogdan alovehel. Kuuluu Atlantin valdumeren Baltiekkumeren vezistöalah.

Järven pinduala ilmai suariloi on 9690 km², a suariloinke — 9720 km²; vien tilavus — 295 km³; piduhus suvespäi pohjazeh — 248 km, suurin levevys — 91,0 km. Keskimiäräine syvys on 30 m, a maksimualline — 120 m (toizien tiedoloin mugah — 127 m). Korgevus meren pinnaspäi on 33,3 m.

Järven pohju on tektounistu alguperiä, se sijoittuu suurien geolougizien rakendehien rajal — Baltiekan pohjus järven pohjazes ozas da Ven'an platformu suviozas.

Oniegujärven rannoil ollah Petroskoin linnu, Kondupohju da Karhumägi. Oniegujärveh laskehes läs 50 jogie, järvespäi virduau Svirin-jogi.

Aigazis ven'alazis kirjulähtehis järvie mainitah kui ven. Онего'. Tarkah sen alguperäs ei tietä; paikannimi voi olla ezisuomelastu alguperiä.

On olemas mondu nimen alguperän versiedy:

  • akadiemiekku A. M. Šögren sanou, ku järven nimen pohjannu on sana suom. ääni ("iäni"), järven vepsänkieline nimi (Änine — sanas än' "iäni" da deminutiivujuondeh -ine) tarkoittau "iänytty"; sit rodieu — "iänekäs ("bauhui") järvi";
  • A. L. Pogodin on sidä mieldy, ku paikannimi rodih saamelazis sanois agne "čuuru" + jegge "alangomua";
  • professoru da filolougientiedoloin douhturi Irma Mullonen on sidä mieldy, ku nimi on tulluh saamelazes äne da baltiekkumerensuomelazes änine/äniz, mi tarkoittau "suurdu, vägi suurdu".

Hos duumaijahgi, ga järven nimi vouse ei ole kiini Onega-joves, kudai laskehes Vienanmereh.

Fiiziekku-muantiijollizet ominažuot

[kohenda | kohenda tekstu]

Syvyksien kartu Brokgauzan da Jefronan sanakniigaspäi

Tutkimizen histourii

[kohenda | kohenda tekstu]

Vuozinnu 1874—1894 ruadoi gidrogruaffine tutkimusmatku — "Oniegujärven erilline kuvavus", kudaman luadijannu oli Ven'an valdukunnan meriministerstvu, sen tarkoituksennu oli rannikon topogruaffine kuvavus, syvyön miäriämine, Oniegujärven pohjukerrostumien, virdoin da lämbö- da pindutazoloin tutkimine. Tutkimuksen tuloksennu rodih järven piäkartu, "Ohjiet Oniegujärvel sovvandah nähte". Navigacien kartat enzikerdua piästettih ilmah vuvvennu 1906. Jälles niilöi äijän kerdua tarkendettih da piästettih ilmah uvvessah.

Muvvostundan histourii

[kohenda | kohenda tekstu]

Oniegujärven pohju on jiätikkö-tektounistu alguperiä. Paleozoin aigah (300—400 miljonua vuottu tagaperin) kai nygözen Oniegujärven aloveh oli šel’fumeren vallas muinazen Baltiekan manderen ymbäristöl, kudai sežo oli ekvuattoran lähäzis levevysastielois. Sen aijan pohjujiännöksii ollah hiekkukerrostumat, hiekat, savet, izvestikivet, net peitetäh sangiel kerroksel (enämbi 200 metrii) kristallizen alustan, kudai on graniitas, gneisois da diabazois. Nygyaigaine muanpindu rodih jiätikön toimindan periä (jälgimäine, Valdain jiädymine loppih läs 12 tuhattu vuottu tagaperin). Jiätikön lähtiettyy rodih Litorinmeri, kudaman vien pinnan tazo oli 7—9 metrii korgiemba Baltiekkumeren nygyaigastu tazuo.

Rannat, pohjan reljeffu da gidrogruafii

[kohenda | kohenda tekstu]

Oniegujärven pinduala on 9720 km² (ilmai suariloi), suurin piduhus on 248 km, suurin levevys on 83 km (Petroskois Vodla-jovensuussah). Pohjazet rannat ollah kallivokkahat, äijäl leikatut, suvizet ollah enimyölleh alahazet, leikkuamattomat. Järven pohjazes puoles mandereh työnnytäh luguzet lahtet da on suurin Oniegantagavoine-niemimua. Niemimuaspäi suvemba on järven suurin suari — Suuri Klimeckii. Suarespäi päivänlaskuh päi on järven syvin kohtu (sadassah metrii da enämbi) — Suuri Oniegu -lahti Kondupohjan (syvys 78 metrissäh), Ilem-Gorskoin (42 metrii), Ližemskoin (82 metrii) da Unickoin lahtiloinke (44 metrii). Järven koillizes puoles työndyy pohjazeh päi suuri lahti, kudaman pohjasozua sanotah Povenčan lahtekse, keskiozua — Oniegantagavozen lahtekse, a suviozua — Pieni Oniegu -lahtekse, niilöin syvys on 40—50 metrii. Syvii kohtii tiä vaihtellah madalat da suariloin joukot, kudamat eroitetah lahten eri ozih.

Järven piäozan — Keskus-Oniegan — pinduala on 5685 km², luguh ottajen Petroskoin da Svirin lahtet.

Järves keskimiäräine syvys on 31 metrii, maksimualline syvys syvimäs pohjasozas voi olla 127 metrii. Keskimiäräine syvys keskusozas on 50—60 metrii, lähembä suvie pohju nouzou 20—30 metrissäh. Oniegujärven ominažuksinnu ollah pohjan luguzet ylenemizet da alenemizet. Järven pohjasozas on äijy kuurua, niilöi vaihtellah pohjan korgiet ylenemizet, kudamis rodieu vienalazii bankoi, niilöis puaksuh pyvvetäh kalua tevolližuslaivat. Pohjan suurin oza on muvan peitos. Tavallizinnu muodoloinnu ollah madalat kivikkähät pohjat, sellät (syvät pohjan ylenemizet kivikkähien da hiekkahizien pohjienke, järven suviozas), vienalazet harjat, sežo havvat da ojat. Tämänmoine reljeffu luadiu hyvii ololoi kaloin eländäle.

Oniegujärven ominažuksih kuuluu keviälline viennouzu, kudai kestäy 1,5—2 kuudu, vuvven aigah vien pindu vaihteleh 0,9—1 metrissäh. Järvespäi virduamistu miäriäy Ylä-Svirin vezivoimalu. Jovet tuvvah vezivaroi 74 %:ssah (15,6 km³ vuvves), 25 % kuuluu vihmoile da lumiloile. 84 % vien kulutustu menöy järvespäi virduajas Svirispäi (keskimiärin 17,6 km³ vuvves), 16 % — hyöryöndäh vien pinnalpäi. Vien enin miäry on kezäkuul—elokuul, vähin — kevätkuul da sulakuul. Järvel puaksuh ollah bauhut, aldoloin korgevus voi olla 3,5 metrii. Järvi kylmäy keskusozas pakkaskuun puolivälis, rannikko-ozas da lahtilois — kylmykuun lopus — talvikuul. Sulakuun lopus jiä sulau sivujogiloin suulois, järven avvonazes ozas — oraskuul. Vezi järven avvonazis syvis ozis on läbinägyi, nägyy syvyöle 7—8 metrissäh. Lahtilois nägyy vähembä, yhteh metrissäh da vähembägi. Vezi on suolatoi, sen mineralizacii on 10 mg/l.

Vezistöala da suaret

[kohenda | kohenda tekstu]

Oniegujärven vezistöalan pinduala on 53 100 km².

Järveh laskehes enämbi 1000 jogie da ojastu, niilöis 52 joven piduhus on enämbi 10 kilometrii da 8 — enämbi 100 kilometrii. Suurimat jovet ollah Vodla da Suunujogi. Järveh sežo virratah Kalajogi, Šoutjärven jogi, Šokša, Orzijogi, Lohijogi, Nengilnka, P'al'ma da äijät muut.

Järven suviozas Svirin lahtes on järvespäi ainavon virduajan Svirin jovenladvu, sil vuvvennu 1953 nostettih Ylä-Svirin vezivoimalu.

Vienanmeren-Baltiekkukanualu yhtistäy järven Vienanmerenke, a Volgu-Baltiekkuvezimatkan kauti Volganke, Kaspien da Mustanmerenke. Konzu vuozinnu 1951—1953 luajittih Ylä-Svirin tegojärvi, järvi rodih tegojärvekse (pinduala — 9720 km²).

Oniegujärven suariloin kogonaine lugu on 1650, niilöin pinduala on 250 km² (toizien tiedoloin mugah, 224 km²). Oniegujärven kuulužin suari on Kiži, sil on samannimine muzei-zapovedniekku XVIII vuozisuan puuhizien kirikkölöinke: Spuasan da Pokrovan kirikönke. Suurin suari järvel on Suuri Klimeckii (147 km²). Sil on mondu kyläkundua, on škola.

Eläin- da kazvimuailmu

[kohenda | kohenda tekstu]

Oniegujärven madalat rannat ollah suodunuot da vezi, konzu nouzou, upottau niilöi. Järven rannoil da sen suariloil, kažl’u- da kordehheinis pezoitutah sorzat, hanhet da jouččenet. Rannikkomuat ollah koskemattomien meččien peitos.

Oniegujärvel nähtih t’ulieniloi.

Oniegujärves on erilazii kaloi da selgyrangattomii elättilöi, niilöin joukos on äijy reliktoi jiäkavves. Järves on sterl’adii, järvilohtu, järvitorpua, ojatorpua, paliedu, riäpöidy, siigua, harjustu, kuor'oidu, haugii, särgii, lahnua, karassii, kuhua, ahvendu, kiiškoidu, matikkua da muudu kalua. Kaikkiedah Oniegujärves on 47 lajii kalua, net kuulutah 13 perehkundah da 34 lajih.

Ekolougine tila

[kohenda | kohenda tekstu]

XX vuozisuan toizel puoliškol vaikutus Oniegujärven sistiemah kazvoi, semmite lijastandan periä. Suurin vaikutus oli järven luodeh- da pohjasozas, kus ollah Petroskoin, Kondupohjan da Karhumäin tevolližuskohtat. Sie eläy 80 % rahvastu da on vezistöalan enämbi migu 90 % tevolližuspotensiualu. Kirjoile pandu lijastamine kolmes tevolližuskohtas on läs 190 miljonua m³ viendy-ojitusvezii da 150 tuhattu tonnua piästyö ilmah vuvves. Tehnogenizien viendyvezien suurus Oniegujärven vezistöalal on läs 315 miljonua m³ vuvves, niilöis 46 % ollah tuotando-talovuollizii vezii, 25 % — puadariviendyvezii da 16 % — ojitus-meleoratiivuvezii. Järveh biogienizien ainehien viendy on: fosforua — 810 tonnua, yhtehizen azoutan — 17 tuhattu tonnua vuvves, а järvespäi Svirin joven vezienke menöy 280 tonnua fosforua da 11,8 tuhattu tonnua azotua, se tarkoittau, ku järveh jiäy 68 % fosforua da 31 % azouttua. Laivasto da motorvenehet (läs 8000 yksikkyö) lähtijöin guazuloinke, vilustussistiemois kuadamizienke, vuodamizienke lijastetah vezii enimyölleh neftituottehil (läs 830 tonnua navigacien aigah), fenoloil (0,5 tonnua), svinčal (0,1 tonnua), vaikun, azoutan da uglerodan oksidoil.

Vuozien 1990 allus vuozien 2010 loppussah Karjalan ilmaston lämbenemizen periä järveh suatettih enämbi orguanizii ainehii da kazvettih moizet parametrit kui vien värižys, vzvesin (1,6:s 3:ssah mg/l), ravvan (0,12:s 0,42:ssah mg/l), fosforan (12:s 22:ssah mg/l) da hiilidioksiiduguazun lugu (1,2:s 3,0:ssah mg/l). Samal aigua vien happamus da kisloroudan miäry laskiettihes (jälletysti lugijen 7,22:s 7,12:ssah da 101:s 92:ssah %). Ravvan koncetracien jyrkäs nouzendas yläkerrokses rodih makrozoobentosan luvun vähenemine 6-7 kerdah. Sidä paiči vuvves 2007 vuodessah 2016 järven vezistöalah kohtulähtehis kuattih enämbi 80 tuhattu tonnua liga-ainehtu, enämbi migu puolet kuadolois ollah Petroskois da Kondupohjas. Yhtelläh järven vezi on korgiedu luaduu da kuuluu kluassah 2 ("vähäl lijastettu") libo 3 "а" ("lijastettu"). Vies löytys 28 liga-ainehes vaiku kuvvel oli vagavu antropogienine alguperä

Vuvven 2018 tutkimus ozutti, ku yhtehine lajiloin kogonažus da zooplanktonan vuozikauziliikundat Petroskoin lahtes ollah muuttumattomat vuozis 1960.

Talovuolline merkičys

[kohenda | kohenda tekstu]

Oniegujärven rannoil on Petroskoin, Kondupohjan, Karhumäin linnat, linnanjyttyine pos’olu Povenča. Järvel kulgietah laivat, se on Volgu-Baltiekkumeren vezitien da Vienanmeri-Baltiekan kanualan ozii, se yhtistäy Baltiekkumeren, Kaspien meren da pohjazien merien vezistöalat. Kanualoin da jogiloin sistieman kauti gruuzuloi Petroskoispäi voibi työndiä hos mittumih rannikomerialovehen mualoih: Germuaniespäi Iruanassah. Järven suvirandua pitkin Svirin jovespäi Vitegra-jogessah on kaivettu Oniegan laivoinkullendukanualu.

Oniegujärven rannoil on kaksi portua (Petroskoin portu da Karhumäin portu, viizi valgamuo (Kondupohjan, Povenčan, Šalan, Vitegran da Voznesenjen) da mondu azetuspunktua.

Alallistu transportuyhtevysty järvie myöte ei ole, ga navigacien aigah siännöllizesti mondu kerdua päiväs Petroskoi — Kiži da Petroskoi — Velikaja Guba reissuloil kävväh matkustajien laivat da meteorat. Кроме того, пассажирские суда ходят по маршруту Петрозаводск — Шала.

Oniegujärvel vuvves 1972 joga vuottu pietäh Ven’al suurimua "Oniegan purjehvenehien reguattua", se on Ven'an purjehsportan avvonaine čempionuattu kreiserupurjehvenehien keskes.

Järvel on kehitynnyh kalan pyvvändy. Pyvvändän puoles tärgiet ollah kaloin 17 lajii: riäpöi, kuor'oi, siigu, matikku, kuha, särgi, kiiškoi, ahven, lahnu, haugi, lohi da palii; vähembäl — jazi, harjus, korbijaine, ängerjäs da karassi.

Matkailuresursat

[kohenda | kohenda tekstu]

Pedri I:n mustopačas Petroskois Petroskoi on Karjalan tazavallan piälinnu, se on suurin Oniegujärven rannal olii linnu. Sen perusti vuvvennu 1703 Pedri I. Petroskois on äijy arhitektuuran mustomerkii. Kuulužimat niilöis ollah: XVIII vuozisuan lopun Pyöryžän lagevon arhitektuuruansambl'u, endizen vuvven 1790 gubernien miesgimnuazien taloi, vuozien 1950—1960 Karl Marksan prospektan arhitektuuruansambl'u, Oniegujärven randupiha luguzien vestokuvienke — velleslinnoin lahjoinke da toizienke.

Kondupohjas tietäh vuvves 1495. Linnan piänähtävyksenny oli Uspen’n’an kirikkö, puuarhitektuuran mustomerki. Kirikkö nostettih vuvvennu 1774. Se oli 42 metrii korgei da oli Ven’an pohjazen korgevimii puuhizii kirikkölöi. Elokuul vuvvennu 2018 kirikkö paloi. Linnas on kaksi kariljonua 23 da 18 kellos, Jiädvorču da Taidodvorču orguanuzualanke.

Karhumägi perustettih vuvvennu 1916. Vuvves 1931 se oli Vienanmeren-Baltiekkumeren kanualan rakendamizen piälinnannu. Karhumäispäi 15 kilometrii piäs on Sandarmoh — NKVD:n joukkotappoloin da kiiniotettuloin kanualal ruadanuzien kalmuandukohtu.

Kiži-suari

[kohenda | kohenda tekstu]

Kižin pogostu Suaren piänähtävyksenny on Kižin suari samannimizen Valdivollizen histourii-arhitektuuran da etnogruafien muzei-zapovedniekanke. Sen alovehel on XV—XX vuozisualoin 89 puuhizen arhitektuuran mustomerkii. Suaren keskuksennu on Kižin pogostan XVIII vuozisuan arhitektuuruansambl'u, kudamah kuuluu Spuasan kirikkö 22 kupolanke, Pokrovan kirikkö yheksän kupolanke da kellojallat. Vuvvennu 1990 Kižin pogostu rubei kuulumah UNESCON Muailman perindön luvetteluh.

Onieganrannikon kallivopiirrokset

[kohenda | kohenda tekstu]

Tarkembah kačo Onieganrannikon kallivopiirrokset

Onieganrannikon kallivopiirrokset ollah Oniegujärven päivännouzurannal. Niilöi luajittih 4. vuozituhandel enne meijäna aijanluguu — 2. vuozituhandel enne meijän aijanluguu. Kallivopiirrokset ollah erillizinny joukkoloinnu Besov Nos-, Kladovec-, Gažii-, Peri Nos -niemien kallivoloil da Gurii-suarel. Oniegujärven kallivopiirrokset ollah järvirannal, kudai on 20,5 kilometrii piduhuttu, sie on läs 1200 figuurua da merkii.

Heinykuul vuvvennu 2021 Onieganrannikon kallivopiirrokset (yhtes Vienanmeren kallivopiirroksienke) ruvettih kuulumah UNESCON kul’tuuruperindön objektoih.

3. oraskuudu vuvvennu 2024 Ven’an UNESCOH liityndän 70-vuozipäiväkse piästettih ilmah Onieganrannikon da Vienanmeren kallivopiirroksile omistettu poštubloukku. Markat: Onieganrannikon da Vienanmeren kallivopiirrokset

Eriže suojeltavat luonnon alovehet

[kohenda | kohenda tekstu]

Oniegujärven randoi myöte ollah moizet luonnonkompleksat da objektat, kudamis on erilline suojelutaba:

  • "Oniegujärven" — suojeltavu luonnonkompeleksu alovehellizen merkičyksenke, on Oniegujärven luodehrannikol Vitegran piiris. Kompleksan rajois on kaksi luonnon mustomerkii: Andom-mägi da Piätteniččän kangas.
  • "Muroman suojelualoveh" on kompleksusuojelualoveh alovehellizen merkičyksenke, kudai on Oniegujärven päivännouzurannal Puudogan piiris, sih kuuluu kolme erikseh olijua alovehtu (klasterua): klasteru № 1 "Muroman", klasteru № 2 "Kočkovnavolokan niemimua" da klasteru № 3 "Suarine". Suojelualovehen suvipuoles on Karjalah nähte ei tavalline rannikko hyvin kehitynnyzien d'uunoinke. Suojelualovehen pohjasozas (pohjazemba Mustujovensuudu) ollah kallivot Baranji lbi  (ven.)olo. — niilöi muovai jiätikkö. Sie on arheolougizien mustomerkilöin kompleksu: luguzet muinazet kalmat, azetuskohtat, kallivopiirrokset. Suojelualovehel on ainavoluaduine jätikön jälgehine luonnon mustomerki — Muroman järvi-laguunu, kudai on Oniegujärvespäi kilometrin piduhizel mual, sie on kul’tuuruperindön mustomerki XIV vuozisual perustettu Muroman Uspen’n’an miesmanasteri.
  • Čolmužin niemykky on geolougine luonnon mustomerki alovehellizen merkičyksenke, kudai on Oniegujärven koillisozas Oniegantagavozen lahtes Karhumäin piirin alovehel, se on kaunis hiekkuniemi, kudai työndyy koillizeh päi 13 kilometrile, se rodih Nevskoin jiävyndän aigah.
  • Orovskii niemimua (Orovnavolok) on luonnonkompleksu stuatusanke "muat histourii-kul’tuurizen tarkoituksenke", se on Oniegujärven Povenčan lahtes Karhumäin piirin alovehel. Niemimuan levevys on 2,5 kilometrissäh da piduhus 8 kilometrii, se on fl'uviogl'aciualine suusto (toizin sanoin roittu jiätikön virduajien sulamisvezien toimindas) da sit on čuuruu da vierinkivie da čärii sellis korgevuol 90 metrissäh meren pinnaspäi. Niemimuan alovehel on enämbi 30 arheolougistu mustomerkii federuallizen merkičyksenke — mezolitan aijas aigazeh Keskiaigassah.
  • Klim-mägi (Klim-niemimua) on luonnon mustomerki alovehellizen merkičyksenke, se on Oniegujärven pohjasozas Povenčan da Oniegantagavozen lahten välis Karhumäin piirin alovehel. Suojeltavannu on Klim-niemimua Klim-mäinke (86,0 m) da hiekku-čärikezoirannoinke, niilöin piduhus on 2,5 kilometrii Klim Nos -niemen lähäl niemimuan päivännouzurannal. Klim Nos -niemi on fl'uviogl'aciualine suusto nelländen jiäkavven loppumorienoinke suurien loukkohavvoinke, kudamien syvys on 20 metrissäh, net roittih jiämöhkälehien sulettuu čuurujiännöksien al.
  • "Kižin suojelualoveh" on zoolougine suojelualoveh federuallizen merkičyksenke Oniegujärven luodehpuolen kallivosuariloil Karhumäin piirin alovehel, sih kuulutah suaret Suuri Klimeckii da Kiži da niilöih kuului yksikilometrihine vezialoveh. Niilöil on stuatussu "muat histourii-kul’tuurizen perindön tarkoituksenke".
  • "Järventagaine luonnonsuojelualoveh" on kompleksusuojelualoveh alovehellizen merkičyksenke, kudai on Oniegujärven luodehozas Petroskoin lahten koillisozan rannal da Baranii Bereg -niemimuan alovehel Petroskoin linnukunnas da ozittain Onieganrannikon piiris. Suojelualovehel on järviterrassoi rannikkuo pitkin. Suojelualovehen luodehozas on Čortov stul -kohtu, geolougine luonnon mustomerki, kudamas on tulimäin luajittuloi kerrostumii, niilöil on läs 2 miljardua vuottu.
  • Oniegujärven rannikko on luondo-rekriaciialoveh Onieganrannikon piiris Oniegujärven päivänlaskurannal 10 kilometrii suveh päi Petroskoispäi, sih kuuluu kaksi klasterua: № 1 "Hiekkahine" (N’oluksan jovensuusdu lähäl) da № 2 "Orzijoven" (Orzijovensuun lähäl).
  • Ščeleiki on luonnon geolougine mustomerki alovehellizen merkičyksenke Oniegujärven lounasrannikol Podporožjan piiris, se on Šokšan sellän suvin’okan kallivopal’l’astumii, net on roittu proterizoin gabbro-diabazois da kvarcitois, net jyrkäh loppietahes rannalluo. Tämä reljefan oza on erinomaine toizien Sviri-Lovatskoin alovehen muvvostumizien kohtah. Tiä voibi nähtä morienoi, fl'uviogl'aciualizii čuuruloi, hiekkukezoirandukerrostumii. Suojeltavannu sežo on kallivopaltieloin, jyrkändehien da karniizoin kazvimuailmu, kudamua ezitetäh igivahnat pedäjät da kadajat.

Lähtehet

[kohenda | kohenda tekstu]
  1. ↑ Иван Фёдорович Штукенберг Андома // Энциклопедический лексикон. Том 2, 1835 — СПб: 1835. — Т. 2.
  2. ↑ Андома, река // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона. Доп. том I, 1905 — СПб: Брокгауз — Ефрон, 1905. — Т. доп. I.
  3. ↑ Пётр Петрович Семёнов-Тян-Шанский Андома // Географическо-статистический словарь Российской Империи, 1863—1885 — СПб.